Waarom ik mijn uitgeverij een onmogelijke naam gaf

Voor het uitgeven van mijn roman Wolfskind richtte ik een eigen uitgeverij op. Ik zei de naam daarvan bij de Kamer van Koophandel. ‘Bent u serieus, meneer Vogels?’

Salon des Refusés. Zo heet mijn uitgeverij. Niet echt een lekkerbekkende en makkelijk te onthouden naam. Toch is Salon des Refusés de beste naam. Dat moest ik wel even uitleggen aan de Kamer van Koophandel.

Tentoonstelling van geweigerde kunstenaars

Salon des Refusés betekent ‘salon van de geweigerden’. Het was een kunsttentoonstelling waar werk van geweigerde kunstenaars te zien was. Ze mochten in 1863 niet exposeren op de officiële Salon in Parijs. De Salon des Refusés was een protest tegen de gevestigde orde. Een protest tegen de jury die bepaalde welke werken tentoon werden gesteld en vooral: welke niet. In 1863 weigerde die jury ongeveer 3000 van de 5000 werken. Te slecht. Te modern. Niet volgens de maatstaven van de realistische kunst waarop sporen van penseelstreken ontbraken. Een schilderij moest een raam zijn waar je doorheen keek om de echte wereld te zien.

Brandmerk

Afgekeurde schilderijen kregen een stempel met de letter ‘R’: Refusé, geweigerd. Als gevolg daarvan waren ze vaak onverkoopbaar. Schilders zagen hun carrière door dat brandmerk in rook opgaan.

Tijdens mijn studie Kunstgeschiedenis luisterde ik al vol bewondering naar de verhalen over de Salon des Refusés waar veel van de geweigerde werken een plek kregen. Daar hingen niet de minste kunstenaars: Monet, Renoir, Courbet en ook Edouard Manet met zijn ‘Le dejeuner sur l’herbe’ dat je bij dit blog ziet. De jury vond het afschuwelijk: slordig geschilderd, brute overgangen van licht naar donker en in het schetsmatige bos ontbreekt de diepte. Laat staan het onderwerp: een prostituee in het Bois de Bologne.

Twijfel

Voor de afgekeurde kunstenaars was het een lastige beslissing om wél op de Salon des Refusés te exposeren. Ze twijfelden – is mijn werk wel verkoopbaar of moet ik het tijdens de volgende officiële salon gewoon opnieuw proberen? Is mijn werk eigenlijk wel goed genoeg? Die twijfel heb ik ook lang gehad. Afwijzingen van uitgevers voedden die twijfel. Nu besef ik dat die twijfel ontstond omdat ik alleen bezig was om een plek te bemachtigen op de officiële Salon – de grote uitgevers van nu. Toen ik toevallig las over de Salon des Refusés besefte ik dat het ook anders kon. Deze Salon is voor mij een symbool van geloof, volhouden en ja, ook een protest tegen de gevestigde orde. Et voila, ik breng Wolfskind zelf uit en vanaf 28 mei is het te koop.

Het afgekeurde schilderij ‘Le dejeuner sur l’herbe’ hangt in het Musée d’Orsay. Het wordt beschouwd als het vertrekpunt van de moderne kunst.