Een openingszin zo pijnlijk als een inenting

Een openingszin kan net zo pijnlijk zijn als een inenting. Dat bewees het artikel over vaccinaties in de NRC Next van afgelopen zaterdag.

Een eerste zin van een artikel schept verwachtingen die je in de rest van het artikel inlost. Daarom is een eerste zin zo belangrijk. Met een vraag, vervreemding of een stevige stelling trek je de lezer je verhaal in. Oordeel zelf over de eerste zin van het artikel in NRC Next over vaccinaties.

De vaccins die in de armen en benen verreweg de meeste baby’s en kinderen in Nederland worden geprikt, redden ieder jaar 36 kinderen het leven.

Moest je die zin ook twee keer lezen? Natuurlijk is het slordig dat het woordje ‘van’ ontbreekt in ‘armen en benen van verreweg …’. Daardoor ben je als lezer al de draad kwijt. Maar die fout was geen bewuste keuze van de journalist. Hij heeft daarentegen wel geprobeerd om de lezer in één zin volledig te informeren. Hij heeft de vurige wens om compleet te zijn. Dat maakt de zin onnodig ingewikkeld.

De overbodige details …
Kijk even mee naar die overbodige details. Allereerst: de bestemmingen van de spuit. Armen én benen. Dat begrijpen mensen wel als het over een vaccinatie gaat. Die spuit wordt zelden in een voet gezet. Overbodig dus, die armen en benen.

Dan de doelgroep van de spuit. Weer zo’n overdaad: baby’s én kinderen. Het noemen van kinderen volstaat. Bovendien noemt de journalist diezelfde kinderen ook aan het einde van de zin.

Is ‘in Nederland’ relevant? Mwah, twijfelgeval. Natuurlijk moet de lezer uiteindelijk begrijpen dat het om 36 kinderen in Nederland gaat. Maar dat kun je ook bewaren voor een tweede zin. Zodat je eerste zin krachtig blijft.
… zetten de lezer op een dwaalspoor
Wat zijn de bijwerkingen van het strooien met details? Allereerst moet je als lezer veel moeite doen om de zin te begrijpen. Met als gevaar dat je afhaakt. Daarnaast blijft de échte boodschap verborgen. De lezer komt op een dwaalspoor. Door het noemen van al die ledematen en doelgroepen denk je heel even dat het artikel gaat over de beste plek van de inenting. Of over de doelgroep. Terwijl de schrijver natuurlijk vooral die 36 kinderen centraal wil zetten. Maak het jezelf als schrijver dus niet te moeilijk. Schrijf dat gewoon op. Zo bijvoorbeeld:

Vaccins redden ieder jaar de levens van 36 kinderen.

Of: 36 kinderen overleven ieder jaar dankzij vaccins.

Houd het simpel
Mijn advies: bewaar je openingszin tot het einde. Schrijf eerst je hele artikel. Kijk of je de eerste alinea écht nodig hebt (vaak kun je die gewoon schrappen). En zet er dan een zin boven die je lezer het verhaal in trekt.

Ken jij nog geniale of tenenkrommende openingszinnen? Laat het me weten. Helaas heb ik de zaterdagkrant verder niet kunnen lezen. Deze zin kostte al een zaterdagmorgen.